Con số và danh sách trong học thuật Việt Nam

19 Apr

Con số và danh sách trong học thuật Việt Nam

By Le Minh Khai

Khi tôi đọc [các công trình] học thuật Việt Nam đương đại về thời kì tiền hiện đại, ở đây là, [những công trình] học thuật được nói là dựa trên những nguồn viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm, tôi luôn thấy người ta thống kê và lập danh sách nhiều thứ. Họ nói về một chữ xuất hiện bao nhiêu lần trong một văn bản hay lập danh sách những tiêu đề của các cuốn sách mà một tác giả đã viết hay những thứ đại loại như thế. Tôi thấy con số rồi lại con số, danh sách rồi lại danh sách, nhưng hiếm khi tôi thấy người ta thực sự nói về NỘI DUNG của những nguồn tư liệu mà họ đang khảo sát. Những nguồn tư liệu đó thực chất NÓI gì?

Tôi vừa được gợi nhớ lại hiện tượng này khi tình cờ đọc một bài viết có liên quan công bố gần đây ở Việt Nam nói về loại văn bản thần bí, một chủ điểm mà tôi đã đề cập đến trong một vài entry được post cách đây không lâu. Tác giả của bài viết đã thống kê có bao nhiêu văn bản thần bí và có bao nhiêu nơi khởi nguồn ra chúng,…

Rồi khi ông ta quay sang xem xét nội dung của những văn bản ấy, ông ta nói rằng chúng tập trung vào 2 chủ đề: kêu gọi mọi người yêu nước và nghĩ về giống nòi, và phục hồi văn hóa dân tộc (“tập trung vào hai vấn đề: kêu gọi lòng yêu nước thương nòi và chấn hưng văn hóa dân tộc” – nguyên văn tiếng Việt trong nguyên bản – ND).

Như để chứng minh cho nội dung này, vị tác giả đó LIỆT KÊ “các vị anh hùng và người phụ nữ mẫu mực của dân tộc” (“các vị anh hùng liệt nữ của dân tộc”), những người đã phát ra các thông điệp. Tốt thôi, nhưng HỌ ĐÃ THỰC SỰ NÓI GÌ?

Những gì mà các vị anh hùng và liệt nữ đó nói trong các văn bản thần bí hết lần này đến lần khác là: con phải có hiếu với cha; vợ phải kính trọng chồng; con dâu phải phụng dưỡng bố mẹ chồng; phụ nữ phải nghe theo cha/chồng/con họ,v.v…

Đây có phải là “lòng yêu nước thương nòi”? Hmm…. Nó có phải là “sự chấn hưng văn hóa dân tộc”? Có thể, nhưng nền văn hóa này chắc hẳn rất giống với nền văn hóa Triều Tiên, Trung Quốc và thậm chí là Nhật Bản, vì vậy…

Nói cho công bằng, có một ít các văn bản thần bí hàm chứa một chút chủ nghĩa dân tộc ở thập kỉ 1910s, khi mà khuynh hướng này (?) bắt đầu nhạt đi. Nhưng chủ đề cơ bản lớn nhất trong các văn bản này chỉ là giải quyết vấn đề luân lí đạo đức.

Những văn bản này rõ ràng cũng biểu hiện một thế giới quan [nhưng là thế giới quan] đã có trước thế giới quan về các dân tộc và các nền văn hóa dân tộc. Chúng ta có thể thấy điều này trong những mối liên hệ theo thứ bậc của các vị thần, những người đã phát ra các thông điệp trong những văn bản này, và các ngôn ngữ/ văn tự đi kèm với chúng.

Những vị thần quyền lực nhất là các vị thần “phương Bắc” (tức Trung Hoa), chẳng hạn Văn Xương Đế Quân. Những vị thần này đã giáo hóa “người phương Bắc” với các bài viết của họ (văn) bằng việc ban ra các văn bản luân lí (thiện thư) trong quá khứ. Nay (ở đầu thế kỉ XX) những vị thần phương Bắc này đang dựa vào các vị thần “phương Nam”, chẳng hạn Trần Hưng Đạo, để giáo hóa “người phương Nam” bằng việc sử dụng tiếng nói (âm), tức là chữ Nôm. Điều đó được thực hiện khá rõ ràng ở chỗ: tiếng nói vốn kém vị thế hơn chữ viết, nhưng đó là cách cần thiết để giáo hóa những người không biết chữ, hay nói chữ là “những gã, những ả ngu muội” (ngu phu ngu phụ). Rồi ở tận phía dưới đáy [trong thứ bậc các vị thần] là những nữ thần phương Nam, những Thánh Mẫu. Việc của họ là sử dụng tiếng nói để giáo hóa những phụ nữ thực sự ngu muội và khó giáo hóa!! (Đây không phải cái nhìn của tôi. Đây là cái nhìn được thể hiện trong các văn bản này).

Do đó, khi có ai thực sự khảo sát nội dung của các cuốn sách này, rất khó để tìm thấy ở đó “lòng yêu nước” hay “văn hóa dân tộc”. Những gì mà người ta thấy là một thế giới của người Việt trước khi nó bị biến đổi bởi chủ nghĩa dân tộc. Ôi! Nhưng chờ đã, bạn lập danh sách và thống kê cái đó bằng cách nào?

Danh sách và con số liệu có tiện lợi?

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2011/03/28/numbers-and-lists-in-vietnamese-scholarship/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: