Các Lạc dân đầu tiên cộng tác với người Hán

20 Apr
Các Lạc dân đầu tiên cộng tác với người Hán
 
Le Minh Khai
 
Người dịch: Hà Hữu Nga
 
 
Lời người dịch: Trên trang mạng leminhkhai.wordpress.com có một số bài viết ngắn đề cập đến các vấn đề quan trọng về lịch sử, văn hóa Việt Nam. Chúng tôi cố gắng dịch và chuyển tải đến những ai liên quan – quan tâm, và mong rằng các vị sẽ có các trao đổi giúp làm rõ vấn đề mà tác giả Le Minh Khai đặt ra.
 
[Tôi vừa nhận ra là có một vấn đề với các suy nghĩ của tôi ở đây. Tôi chỉ nói đôi chút và sẽ rời vấn đề này lại cho một bài viết sắp tới]
 
Trong đoạn viết ngắn ở dưới “Có các “Lạc” vương hoặc “Hùng” vương hay không? Hoặc cả hai đều không có?” về tài liệu lịch sử có tên gọi 交州外域記 Giao châu Ngoại vực ký được dẫn trong 水經注 Thủy Kinh chú của Lịch Đạo Nguyên và đoạn này có vẻ là một tham chiếu quan trọng đối với vùng châu thổ Sông Hồng trong thời Bắc thuộc. Ở đây tôi xin được thảo luận chi tiết đôi chút về đoạn trích dẫn đó.
 
Trước khi thảo luận, chúng ta hãy đọc lại đoạn trích dẫn trong sách Thủy Kinh chú: 交州外域記曰,交趾昔未有郡縣之時,土地有雒田,其田從潮水上下,民墾食其,名為雒民.設雒王雒侯主諸郡縣.縣多為雒將.雒將銅印青綬.
 
Giao Châu ngoại vực kí viết, Giao Chỉ tích vị hữu quận huyện chi thì, thổ địa hữu lạc điền, kì điền tòng triều thủy thượng hạ, dân khẩn thực kì điền, danh vi lạc dân. Thiết lạc vương lạc hầu chủ chư quận huyện. Huyện đa vi lạc tướng. Lạc tướng đồng ấn thanh thụ.
 
Giao châu Ngoại vực ký chép rằng khi chưa chia thành quận huyện, Giao Chỉ đã có ruộng Lạc, theo nước triều lên xuống, người làm ruộng ấy mà ăn gọi là Lạc dân. Đặt chế độ Lạc vương, Lạc hầu làm chủ các quận huyện này. Phần nhiều các huyện đã có các Lạc tướng. Lạc tướng đeo ấn đồng quai thao xanh”.  
 
Có một khía cạnh của đoạn trích này đã bị hiểu lầm. Tôi đã nói đến trong “Bắc và Nam trong Bình Ngô đại cáo”, cho rằng trong điển sách Trung Quốc, chủ thể vẫn là chủ thể đó trước khi có chế độ quận huyện mới của người Hán. Đoạn này bắt đầu bằng việc nói về những con người và các sự kiện trước khi vùng châu thổ Sông Hồng được sát nhập vào đế quốc Hán (tức là trước khi Giao Chỉ được chia thành quận huyện). Đoạn trích có nói đến “lạc dân”. Sau đó lại tiếp tục nói về việc sắp xếp các vị trí cai quản các “quận huyện”.
 
Vậy thì ai xếp đặt các vị trí này? Chủ ngữ trước câu vô chủ này là “lạc dân”. Theo đó về phương diện ngữ pháp phải là “lạc dân” xếp đặt các lạc vương, lạc hầu. Tuy nhiên điều đó chẳng có chút ý nghĩa nào bởi vì: 1) người cai trị xếp đặt các vị trí chứ không phải là “dân” bổ nhiệm. và 2) những vùng đất được bổ nhiệm người cai quản là “các quận huyện” do người Trung Quốc lập nên.
 
Cách diễn giải dễ nhất cho câu hỏi tại sao nội dung và ngữ pháp đoạn trích không ăn nhập với nhau là khi Lịch Đạo Nguyên viết Thủy Kinh chú, ông đã tóm lược một số đoạn được dẫn từ các bộ sách khác nhau. Đây là một thực tiễn cực kỳ thông dụng. Thực tế Đại Việt sử ký Toàn thư cũng đã làm như vậy khi viết về thời Bắc thuộc. Đôi khi người đọc chỉ có thể hiểu được văn bản mà Đại Việt sử ký Toàn thư dẫn bằng cách tham chiếu nguyên bản.
 
Trong bất cứ trường hợp nào thì đoạn trên cũng bắt đầu bằng việc quy về một thời đoạn trước khi thành lập các quận huyện, và vậy thì đoạn đó kết thúc bằng việc các lạc dân được bổ nhiệm để cai quản các quận huyện. Cuối cùng “ấn đồng, quai thao xanh” chính là các biểu chương mà người Hán đã trao cho những người được bổ nhiệm đó. Hai từ “青綬” thanh thụ – thao xanh trong Hán thư và Hậu Hán thư cũng chính là thời mà các lạc dân có lẽ đã được bổ nhiệm để thay mặt người Hán cai quản các quận huyện trên.
 
Vì vậy, mặc dù về mặt ngữ pháp đoạn trích này có đôi chút mù mờ, nhưng nội dung thì lại cực kỳ rõ ràng. Đoạn sử sớm này về đồng bằng châu thổ sông Hồng chính là một diễn giải về sự cộng tác. Đó là một ghi chép về sự cộng tác của một số lạc dân với các chúa tể Hán. Tất nhiên có lẽ không phải tất cả các lạc dân đều cộng tác, nhưng cần phải lưu ý một điều rất quan trọng là đoạn này là nói về sự cộng tác, mà theo tôi cho đến bây giờ vẫn chưa hề có ai chỉ ra hoặc nhận thấy.
 
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: