Một báo cáo mật về Đạo Cao Đài năm 1944

25 Apr

Một báo cáo mật về Đạo Cao Đài năm 1944

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Tôi vừa đọc qua một bản báo cáo “mật” mà Bộ phận Đông dương, cục Viễn Đông thuộc Bộ Thông tin Anh Quốc ở New Delhi đã đệ trình vào năm 1944. Đó là bản báo cáo về đạo Cao Đài được viết bởi “một người An Nam được đào tạo ở Pháp và sau đó, bị trục xuất khỏi Đông Dương vì đã viết những bài báo chống Pháp và chống Nhật”.

Tôi không biết tác giả này là ai. Tuy nhiên, báo cáo của ông ta khá thú vị. Nhiều vấn đề ông ta viết cho đến nay đã được nhiều người biết đến, nhưng có những chi tiết nhỏ đây đó vẫn khá hấp dẫn. Có lẽ những người đó, biết nhiều về đạo Cao Đài hơn tôi biết (và tôi không biết nhiều), đã nắm được mọi thứ nằm trong báo cáo này. Song le, tôi nghĩ nó vẫn đáng để chia sẻ.

Báo cáo mở đầu với một đoạn văn về nguồn gốc của đạo Cao Đài và các hoàn cảnh ra đời của nó. Tác giả khẳng định rằng “Đạo Cao Đài có mặt ở Đông Dương khoảng năm 1927. Theo Phạm Công Tắc, một trong những người sáng lập ra tôn giáo mới này và là “Giáo chủ” lâm thời của nó, khuynh hướng tôn giáo này được sản sinh từ một sự kiện ngẫu nhiên”.

“Một nhóm các viên chức và trí thức Đông Dương giải trí với nhau bằng việc gọi hồn với trò “cầu cơ” (table turning). Đột nhiên, vị thần trên Trời xen vào và tuyên bố mình là “Chúa tể của Vũ trụ”. Theo sự gợi ý của vị “Chúa tể” một tôn giáo mới đã được tạo lập, [nó] đề ra mục tiêu là cứu rỗi dân chúng Đông Dương khỏi sự bất hạnh hiện tại và thống nhất tất cả các tín đồ vào một tôn giáo từ nay về sau được gọi là Cao Đài (chữ Hán 高枱) với nghĩa là Ban thờ cao”.

Trong khi tác giả này nói rằng đạo Cao Đài “sinh ra từ một sự kiện ngẫu nhiên”, ông ta lại cho “về mặt xã hội, khuynh hướng này không phải ngẫu nhiên mà trùng khít với sự đi xuống của khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa ở Nam Kì”. Cụ thể là, “sự cầm tù các lãnh đạo theo khuynh hướng dân tộc như Nguyễn An Ninh… [và] sự phản bội của Bùi Quang Chiêu… cũng như sự trấn áp những người chống đối [của thực dân Pháp] đã có ảnh hưởng đến sự suy đồi đạo đức của những người ủng hộ khuynh hướng dân tộc ở Nam Kì”.

Tác giả sau đó khẳng định rằng “giới tâm linh tìm thấy sự hiển hiện của nó trong chiều hướng đưa những người theo khuynh hướng dân tộc tới một thứ tôn giáo “tân Phật giáo” với sự khẳng định khả năng tìm kiếm sự trợ giúp của các nam thần và nữ thần để giải quyết các vấn đề chính trị cũng như xã hội. Đạo Cao Đài vì vậy là một vấn đề thuộc hoàn cảnh rất đặc thù của những người theo khuynh hướng dân tộc ở Nam Kì và là hệ quả của các sự kiện chính trị lúc bấy giờ”.

Tôi thấy cách dùng khái niệm “những người theo khuyhnh hướng dân tộc người Nam Kỳ” (“Cochinchinese nationalists”) trong báo cáo này là khá thú vị. Có phải tác giả muốn nói đến những người theo khuynh hướng dân tộc người Việt ở Nam Kì? Hay ông ta xem những người này là những người Nam Kì muốn nâng Nam Kì thành một quốc gia?

Báo cáo tiếp tục nói về ý tưởng của đạo Cao Đài, tổ chức, lịch sử khuynh hướng, và các môn phái của nó. Trong khi nói về môn phái chính đóng ở Tây Ninh, tác giả cung cấp một số thông tin thú vị về những hoạt động của nó khi chiến tranh thế giới thứ 2 bắt đầu.

“Với mối đe doạ của người Nhật ở Thái Bình Dương và sự phát triển quân lực của Đức, tính cách chính trị của Cao Đài đã tự phát lộ. Những dự báo, thực hiện bởi “cơ” (tức là bút viết của thần) nói về chiến thắng nào đó của phe Trục trong cuộc chiến sắp tới cũng như sự tấn phong lãnh đạo của các chính phủ này thành những môn đệ của “Thánh”, được gửi tới địa cầu để tổ chức lại thế giới, được rỉ tai các tín đồ Cao Đài mà các giáo chủ của đạo này không sợ rằng họ phải thừa nhận công khai tính xác thực của những thông tin này”.

Tuy nhiên, các lãnh đạo Cao Đài đã sợ hãi thực sự nên đã tìm kiếm sự liên hệ với người Nhật, và tác giả này cho rằng họ đã làm như vậy thông qua “trung gian là một người Trung Quốc có tên là Xoi đang sống ở Phnom Penh”.

Theo tác giả này, tuy vậy, mong muốn rốt ráo của lãnh đạo đạo Cao Đài, Phạm Công Tắc, “sẽ đưa Thiên chúa giáo đến chỗ chết để chiếm lấy ưu thế cho tôn giáo của ông ta và [ông ta sẽ thực hiện] điều này, với sự trợ giúp của Nhật Bản. Câu chuyện ông ta nói về chủ nghĩa yêu nước hay chủ nghĩa sắc tộc chẳng qua chỉ là bề mặt”.

Tác giả tiếp tục khẳng định rằng, “khi nước Pháp tuyên bố chiến tranh, nhận thức được hậu quả nguy hiểm từ những hành động của mình, [Phạm Công Tắc], tìm kiếm một sự thay đổi, đã đề nghị với M.Catroux, Toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ, chấp chận một cuộc tuyển quân lớn từ các tín đồ Cao Đài để đưa sang mặt trận Châu Âu, với điều kiện là họ được phép mặc sắc phục tôn giáo của họ”.

“Đề nghị lạ lùng này”, tác giả khẳng, định “bị khước từ”.

Cũng có một đoạn ở đây nói về một môn phái Cao Đài, là môn pháí Tiên Thiên, cũng khá thú vị.

Ở thập kỉ 1940, môn phái này được dẫn dắt bởi Lê Kim Tỵ. Báo cáo khẳng định rằng “trong suốt các nghi lễ lớn, ông ta thích khoác trang phục sân khấu và tự phong cho mình là “Đại nguyên soái của Thánh”. Ông ta rao giảng [cho tín đồ] sự kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn chay và dạy cách bay lên”.

Cách bay lên là gì?

“Theo lời khuyên của ông ta, những người tin theo ông, sau một thời gian dài ăn chay và điều khí, cố gắng nhảy lên không trung, từ đỉnh ngọn tháp được dựng lên phục vụ mục đích ấy, và [hệ quả là] một số bị gãy chân hoặc gãy tay, nhưng họ vẫn không từ bỏ cố gắng “bay lên” này, trong khi dự đoán rằng thất bại của họ là do sự bất lực trong việc thấu thị luật trời”.

Tác giả báo cáo này rõ ràng không tin vào sự bay lên. Ông khẳng định rằng “Sự thực hành [nghi lễ] lố bịch này trở thành đối tượng cho sự nhạo báng công khai và đóng góp rất ít cho sự phát triển của môn phái này”.

[Tôi tìm thấy báo cáo này trong Văn khố quốc gia Úc. Xem  NAA: A1067, PI46/2/4/1 Từ điển địa lý Đông Dương. Cục Viễn đông, trang 161-168.]

Nguồn: https://leminhkhai.wordpress.com/2013/04/23/a-1944-secret-report-on-caodaism/#comment-3315

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: