Sự (không) quan tâm đến quá khứ ở Đông Nam Á

2 May

S(không) quan tâm đến quá khứ ở Đông Nam Á

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Năm 1965 có một cuộc bạo động ở Indonesia. Sukarno bị phế truất và cuộc bạo động đó bị quy tội cho những người Cộng sản. Một cuộc thanh trừng những người bị tình nghi là Cộng sản đã xảy ra sau đó, và khoảng nửa triệu người (có thể nhiều hơn?) đã bị giết.

Ít năm trước, nhà nhân chủng học Robert Lemelson đã làm một bộ phim tài liệu về giai đoạn này, tên là “40 năm câm lặng: Một tấn bi kịch của người Indonesia”.

Gần đây hơn, Joshua Oppenheimer đã làm một bộ phim về cùng chủ đề với tên gọi “Hành động giết người”. Tôi vẫn chưa xem phim này, nhưng [tôi biết] nó đang nhận được khá nhiều bình luận tích cực.

Để có một cảm nhận về chủ đề mà bộ phim quan tâm, đoạn video có tên “101 lĩnh vực giết người của miền Đông Indonesia” (101 East – Indonesia’s Killing Fields) thực hiện bởi kênh truyền hình Al Jazeera là một lời dẫn nhập tốt.

Rồi đối với Campuchia, có một loạt chương trình truyền hình được gắn phụ đề tiếng Anh như “Duch ở Phiên tòa” đã ghi lại những gì đã xảy ra trong các phiên tòa liên tục về tội phạm chiến tranh ở Cambodia.

Những phiên tòa này, dĩ nhiên, bị hạn chế. Họ chỉ cố gắng xử những lãnh đạo chóp bu của Khmer Đỏ, tuy nhiên, phạm vi và mức độ vẫn còn nằm nhiều trong lòng xã hội Cambodia.

Điều đó hẳn tạo ra một sự căng thẳng lớn đối với nhiều người. Hẳn rất kinh hoàng khi biết rằng những người có trách nhiệm trong việc tàn sát họ hàng, bè bạn của một ai đó vẫn đang sống bình thường.

Trong trường hợp Indonesia, có một cảm giác rõ ràng về sự sợ hãi với những gì đã xảy ra nếu như những căng thẳng như thế được phép bung ra. “Hành động giết người” vì vậy đã bị cấm ở Indonesia.

Trong đoạn phóng sự của kênh truyền hình Al Jazeera, một thành viên của nhóm Hồi giáo Nahdlatul Ulama (NU), được phỏng vấn. Các thành viên của NU có trách nhiệm trong việc tàn sát nhiều người bị tình nghi là Cộng sản năm 1965, và đây là những gì một thành viên của NU đã nói trong video của Al Jazeera:

“Chúng tôi lo lắng. Ở đất nước này, những việc nhỏ dễ dàng bùng phát. Điều gì sẽ xảy ra nếu toàn bộ việc này bùng nổ trở lại? Cái gì sẽ xảy ra với Indonesia nếu sự thể năm 1965 được khơi mở?”.

Tuyên bố này nhắc tôi về một cuộc phỏng vấn tôi đọc được từ cuốn Bên thắng cuộc của Huy Đức trong đó người phỏng vấn đại khái nói rằng quá khứ là một cuốn sách nên đóng lại. Không cần nhìn lại quá khứ. Người ta chỉ nên hướng về phía trước và để quá khứ lại phía sau.

Nhưng nói thì dễ hơn làm. Khoảng 150 năm sau khi cuộc Nội chiến ở Hoa Kỳ kết thúc, những sự chia rẽ nảy giữ vị trí chủ đạo thời gian đó vẫn, theo nghĩa rộng, vẫn còn, mặc dù nhiều người đã nỗ lực để vượt qua chúng.

Vậy cách gì tốt nhất để xử sự với những vấn đề này? Có phải quay trở lại và nhìn vào chúng, như đang xảy ra ở một mức độ hạn chế ở Cambodia? Hay nên bỏ lại quá khứ đằng sau như nhiều người đã cố gắng làm ở Indonesia và Việt Nam? Có thể là cái gì đó nằm giữa [hai thái cực ấy]?

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/04/30/on-not-dealing-with-the-past-in-southeast-asia/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: