Phan Huy Chú viết về địa lí thời cổ

10 May

Phan Huy Chú viết về địa lí thời cổ

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Ở đầu thế kỉ XIX, Phan Huy Chú đã ghi chép nhiều thông tin về địa lí [Việt Nam]. Ông có phần “Địa lí chí” trong bộ sách lớn của ông: Lịch triều hiến chương lọai chí 歷朝憲章類誌.

Tuy nhiên, cuốn sách đó chưa bao giờ được xuất bản. Mặc dù vậy, nhiều thông tin địa lí tương tự do ông chép đã được xuất bản trong cuốn Hoàng Việt địa dư chí 皇越地輿誌 của ông vào năm 1833.

Một việc mà Phan Huy Chú đã làm trong những công trình đó là cố gắng kết nối những địa điểm trên lãnh thổ vương triều Nguyễn với những địa danh cổ. Điều thú vị là ông không thấy một sự kế tục của các vương quốc trên cùng một vùng đất, mà thay vào đó, các vương quốc nằm ở các khu vực khác nhau.

Một địa điểm như thế là vương quốc Việt Thường. “Việt Thường/ Yuechang là tên của một “họ” đã đến triều cống nhà Chu thời cổ. Có rất ít những thông tin sớm về nhóm người này, nhưng những ghi chép về sứ mệnh của họ ngày càng trở nên chi tiết qua các thế kỉ, và từ đó, nhiều thứ chúng ta “biết” về nhóm người này mang tính huyền thoại.

Tuy nhiên, điều đó chẳng có nghĩa gì với Phan Huy Chú. Như ông quan niệm, vương quốc Việt Thường từng nằm ở vùng mà thời Phan Huy Chú là Thuận Hoá, Quảng Nam và Nghệ An. Phan Huy Chú sau đó còn nói rằng có một Vương quốc Lạc Long (rõ là vương quốc của Chúa Lạc Long hay Lạc Long Quân) đã từng tồn tại ở khu vực thuộc Hà Nội và Tuyên Quang, trong khi cũng từng có “đất Lạc Long” ở vùng Lạng Sơn.

Image

Vương quốc cổ Văn Lang, nơi các vua Hùng được cho là đã cai trị, đã từng nằm, Phan Huy Chú quả quyết, ở Sơn Tây và Hưng Hoá thời ông sống.

Rồi có một vương quốc Âu Lạc ở Thái Nguyên, và một châu Vũ Ninh ở Kinh Bắc. Khái niệm cuối cùng, Vũ Ninh, xuất hiện trong Đại Việt sử kí toàn thư 大越史記全書 của Ngô Sĩ Liên ở thế kỉ XV, nơi nó được liệt kê là một trong 15 châu được cho là thuộc nước Văn Lang.

Image

Vậy Phan Huy Chú hẳn biết rằng những công trình như Toàn thư của Ngô Sĩ Liên cho thấy phần lớn những vương quốc đó không hề tồn tại đồng thời. Vậy tại sao chúng đều phải nằm ở những khu vực khác nhau?

Phan Huy Chú cung cấp một bức tranh địa lí cổ về khu vực ông sống, bức tranh ấy có sự khác biệt triệt để so với những gì mà chúng ta có thể tìm thấy trong các cuốn sách hôm nay.

Điều đó có phải là vì các học giả hiện đại đã phát hiện ra “chân lí”? Hay các học giả hiện đại đã rời xa khỏi việc định vị sự thật lịch sử như Phan Huy Chú đã từng làm?

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/03/29/phan-huy-chu-on-ancient-geography/

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: