“Sự cai trị” ở đồng bằng sông Hồng trong một nghìn năm “Bắc thuộc” [nhìn từ một hiện tượng khác]

12 May

“Sự cai trị” ở đồng bằng sông Hồng trong một nghìn năm “Bắc thuộc”

[nhìn từ một hiện tượng khác]

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

 

Tôi thường đọc các báo cáo nói rằng sau khi nhà Hán sáp nhập khu vực đồng bằng sông Hồng vào đế chế của nó, “người Trung Hoa” đã thiết lập “sự cai trị” ở vùng đất này. Chẳng hạn, gần đây tôi đọc một bài báo nói rằng ở những thế kỉ đầu sau Công lịch, có một sự “cai trị tuyền Trung Hoa” được thiết lập ở khu vực này.

Nghĩa là thế nào? Khi tôi nghe từ “sự cai trị”, tôi nghĩ đến những viên chức và nhiều người đang viết sổ sách và liệt kê những mệnh lệnh và ghi chép khác nhau của chính quyền. Tôi cũng hình dung những viên chức nhà nước toả đi khắp vùng đất, làm việc với với tư cách là bộ phận của một hệ thống tập trung hoá và có tính tương thông.

Nhưng “sự cai trị của Trung Hoa” là thế nào? Có lẽ đó là ở thủ đô, còn ở vùng rìa của đế chế thì sao?

Hôm qua tôi đọc được một chú dẫn về một tài liệu được cho là của một học giả-quan chức nhà Đường – ông Hàn Dũ. Hàn Dũ có một cuộc đời long đong khi ông bị biếm trích nhiều năm, và lần biếm trích cuối là tới Triều Châu, nay thuộc phần phía Đông của tỉnh Quảng Đông.

Trong thời kì nhà Đường, Triều Châu là một vùng ngoại biên của đế chế. Nó là nơi những cư dân Hán từ phương Bắc sống chung với cư dân bản địa, những người có khác biệt về văn hoá.

Tài liệu mà tôi đọc qua trong một trích dẫn [như đã nói] được biết dưới cái tên “Bài văn [tế] cá sấu (鱷魚文, một bản dịch tiếng Anh có thể thấy ở đây). Tài liệu này chứa đựng nhiều khái niệm cho thấy sự khác biệt giữa thế giới văn hoá của Hàn Dũ với thế giới của những con cá sấu.

Về cơ bản, nó là một thế giới văn chương nói về một thế giới hoang dã. “Chúng ta quyền uy hơn các ngươi. Hãy hiểu như vậy, và hãy rời đi. Nếu không, chúng ta sẽ huỷ hoại các ngươi”.

Bài “Văn tế cá sấu” này là một tài liệu được làm bởi một “kẻ cai trị”, bằng một phương thức “cai trị của Trung Hoa”. Giờ đây, cái thực tế rằng một kẻ cai trị viết một tài liệu cho những con cá sấu đáng được xem là một chỉ dấu cho thấy “sự cai trị” không giống với những sự cai trị của ngày hôm nay.

Làm thế nào những con cá sấu nghe được bài văn tế này? Điều đó không được ghi lại, nhưng tôi có thể đoán rằng một dạng nghi lễ nào đó hẳn đã được tiến hành lúc bài văn tế được đọc ở khu vực gần lũ cá sấu (tất nhiên là không tiến lại quá gần…).

Liệu Hàn Dũ có nghĩ rằng lũ cá sấu có thể thực sự nghe và hiểu được những gì ông đang nói với chúng? Tôi nghi ngờ điều đó, nhưng hẳn ông muốn những người dân địa phương thấy ông đọc bài văn tế cho lũ cá sấu.

Giống như lũ cá sấu, người dân địa phương có lẽ không thể hiểu được những gì Hàn Dũ đang tuyên cáo, nhưng họ có thể hiểu được toàn bộ sự kiện là về cái gì, tức là, họ có thể hiểu được cái họ đang nhìn thấy.

Dự đoán của tôi cũng có thể là, lũ cá sấu không bỏ đi, và có lẽ Hàn Dũ đã sai người ra giết chúng (có lẽ thậm chí giết cả người dân địa phương).

Hệ quả của tất cả điều này, tôi nghĩ, có thể là: những người dân địa phương mù chữ hẳn bị ấn tượng bởi những quyền lực “huyền bí” sau tất cả việc làm này. Không nghi ngờ gì nữa, Hàn Dũ đã ăn mặc khác so với họ, ông có lẽ cũng tiến hành một nghi lễ phức tạp trong đó bài văn tế được đọc, và rồi cuối cùng lũ cá sấu bị giết.

Từ giác độ của những người dân địa phương, Hàn Dũ hẳn nhìn giống như một thầy phù thuỷ nào đó với những sức mạnh đặc biệt, và có lẽ đó là sự ấn tượng hẳn khiến họ tuân phục những mệnh lệnh khác của ông – như nộp tiền thuế hàng năm.

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2012/12/08/administration-in-the-red-river-delta-during-the-millennium-of-chinese-rule/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: