Người Dao và người Việt

20 May

Người Dao và người Việt

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Tôi chưa bao giờ thấy ai so sánh người Dao với người Việt, nhưng ai đó nên làm điều này.

Người Yao (hay Dao trong tiếng Việt) là một nhóm người sống ở vùng núi ở một khu vực từ Hồ Nam đến Tây Bắc Việt Nam. Cũng như người Việt, người Dao kiến tạo cho mình một lịch sử khá sớm dựa trên những tư liệu được ghi chép lần đầu bởi các tác giả Trung Hoa. Người Dao ghi chép những thông tin này trong các văn bản được biết lần lượt là “Quy định của Hoàng đế Bình” (Bình hoàng khoán điệp  評皇券牒) hoặc “Giấy phép để qua các ngọn núi” (Quá sơn bảng 過山榜).

charter4

Thông tin trong những văn bản này khẳng định rằng người Dao là hậu duệ của một ông tổ nhân cẩu có tên là Panhu (Bàn Hồ 槃瓠). Người Dao không sáng tạo ra câu chuyện này. Thay vào đó, các tác giả Trung Hoa đã tạo ra, và chúng ta có thể thấy một phiên bản của câu chuyện này trong sách Hậu Hán thư 後漢書của Phạm Việp. Trong công trình này, Phạm Việp đã kể một câu chuyện trong đó ông ta nói rằng tất cả những người “man phương Nam” (Nam man 南蠻) là hậu duệ của Bàn Hồ.

Trong câu chuyện này, Bàn Hồ là một [nhân vật nửa người nửa] chó, đã giúp đỡ Đế Cốc của tộc Cao Tân (Cao Tân thị) bằng cách giết chết địch thủ của Đế Cốc. Rồi Đế Cốc gả con gái của mình cho Bàn Hồ. Đế Cốc sau đó hối hận và cố gắng đưa con gái trở về, nhưng việc làm của ông đã bị ngăn cản bởi thời tiết xấu xuất hiện một cách thần diệu.

Vợ Bàn Hồ sinh ra 6 đứa con trai và 6 đứa con gái. Chúng lấy nhau và sinh con, và số người [trong gia đình này] tăng lên. Những người này sau đó sống ở những ngọn núi và tự cai quản [vùng đất của mình].

Sách Hậu Hán thư sau đó nói thế này về sự tổ chức xã hội của họ: “Có những tù trưởng, tất cả họ đều nhận được ấn tín và các dây thao của hoàng đế dành cho lễ tấn phong. Họ đội mũ làm bằng da rái cá. Họ gọi tù trưởng của họ là Tinh phu 精夫, và gọi nhau là Áng đồ 姎徒”.

Câu chuyện này được viết bởi Phạm Việp ở thế kỉ V về các tộc “Nam man”, nhưng gần 1000 năm sau, người Dao mới dùng câu chuyện này để nói về họ. Sự khác biệt duy nhất là: họ thay đổi tên vị hoàng đế từ Đế Cốc thành Đế Bình, một hoàng đế mà họ sáng tạo ra.

Đối với bất kì ai đã đọc Lĩnh Nam chích quái liệt truyện, những sự tương đồng nhất định ở đây hẳn là rõ ràng. Trong câu chuyện của người Dao, một hoàng đế Trung Hoa đã gả cháu gái cho một nhân cẩu, trong khi, trong Hồng Bàng thị truyện Lĩnh Nam chích quái liệt truyện, người vợ của một hoàng đế Trung Hoa đã bị bắt đi bởi một Long quân.

Trong cả hai trường hợp này, lần lượt các vị hoàng đế [Trung Hoa] đã đối mặt với sự cản trở siêu nhiên khi họ cố giành lại những người phụ nữ ấy. Trong các cuộc hôn nhân mới của mình, cả hai người phụ nữ ấy đều sinh nhiều con và những người con được chia đều thành 2 nhóm.

Cuối cùng, trong cả hai truyện này, những khái niệm “bản địa” đã được sử dụng cho tên của những chức quan. Lĩnh Nam chích quái liệt truyện khẳng định rằng “[Vua Hùng] đã chia nhóm các anh em trai [50 người theo mẹ và 50 người theo cha] để cai trị [vùng đất này]. Ông đã đặt các thuộc cấp là những quan văn và tướng lĩnh. Quan văn được gọi là Lạc hầu. Quan võ được gọi là Lạc tướng. Hoàng tử được gọi là Quan lang, và con gái [vua] được gọi là Mỵ nương. Các quan lại được gọi là Bồ chính”.

Thật thú vị ở cái cách Lĩnh Nam chích quái đã phản chiếu câu chuyện sớm hơn về Bàn Hồ và hậu duệ của ông.

[Về một bản dịch câu chuyện của Bàn Hồ khi nó xuất hiện trong sách Hậu Hán thư, xem trang 5-6 của công trình này]

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/03/19/the-yao-and-the-viet/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: