Việc giữ cánh cổng tri thức lịch sử trong kỉ nguyên số hoá

27 May

VIỆC GIỮ CÁNH CỔNG TRI THỨC LỊCH SỬ TRONG KỶ NGUYÊN SỐ HÓA
By Le Minh Khai
Viết blog này là một trải nghiệm thú vị. Nhiều người thích những gì tôi viết trong khi số khác không. Điều mà tôi nhận ra đó là những dẫn đầu trong nhóm phản đối những gì tôi viết là những người mà tôi gọi là “người giữ cửa”.
Trong khung cảnh học thuật, “người giữ cửa” là những người kiểm soát việc tiếp cận tri thức. Họ có thể là người can dự vào việc kiểm soát tuyển dụng nghề nghiệp trong học giới.
Ví dụ, trong nửa sau của thế kỷ XX ở miền bắc Việt Nam, có bốn học giả những người đóng vai trò hàng đầu liên quan đến tri thức lịch sử Việt Nam: Đinh Xuân Lâm, Phan Huy Lê, Hà Văn Tấn, và Trần Quốc Vượng.
Nếu bạn muốn biết về Việt Nam trong quá khứ, bạn phải đi qua một trong các cửa mà những người này gác. Họ diễn giải quá khứ gần như là cho tất cả mọi người và nếu bạn muốn hiểu về quá khứ, bạn phải tiếp cận nó thông qua khung cảnh/ cửa của những người này.
Các đạo luật cũng có thể giúp sức cho “việc gác cửa” này. Trong trường hợp Thailand, ví dụ Luật bảo vệ Hoàng gia (lese-majesty law) tham gia vào việc kiểm soát tri thức liên quan đến hoàng gia. Và ở Indonesia, hạn chế tự do báo chí trong thời kỳ Trật Tự Mới (1965-1998) cũng kiểm soát cánh cửa dẫn đến tri thức về quá khứ.
Trong khi nỗ lực để gác cánh cửa dẫn đến tri thức trong quá khứ là rất chặt chẽ, internet đã là cho việc giữ những cánh cửa này ngày càng khó khăn. Bây giờ người ta có thể tiếp cận thông tin đến từ nhiều nguồn khác nhau, không chỉ từ những “người gác cửa”.
Thêm nữa, sự gia tăng nhanh chóng những người học ở nước ngoài trong những năm gần đây cũng tham gia chống lại nỗ lực của những “người gác cửa” vì khi học sinh tới quốc gia khác, họ có thể nhận ra rằng học giả ở đó không đồng tình (hoặc thậm chí không biết bất cứ điều gì hoặc không quan tâm) với những người gác cửa ở quốc gia mà học sinh đó đã ra đi.
Vậy làm thế nào để bạn có thể duy trì một cánh cửa trong một thế giới như vậy? Và làm như vậy có đáng hay không?
Mỉa mai là, trong lúc đó những người gác cửa ngày càng khó khăn trong việc duy trì ảnh hưởng/ sự thống trị cá nhân của mình, Wikipedia đang đại chúng hóa ý tưởng của họ.
Nghiên cứu được thực hiện ở Mỹ chỉ ra rằng thông thường một trang Wikipedia được viết bởi một người đàn ông da trắng vào cuối tuổi teens hoặc đầu tuổi 20 (loại người thường theo các quan điểm bảo thủ của những người gác cửa). Vì thế, về cơ bản tất cả tri thức của nhân loại (ở trang Wikipedia) bằng tiếng Anh hiện tại được tạo ra bởi những người da trắng trẻ tuổi ủng hộ ý tưởng của những người gác đền…
Nhận ra điều này, hiện tại đã có những người ở Mỹ bắt đầu nỗ lực viết lại Wikipedia bằng cách tập hợp những người có quan điểm khác nhau cùng đóng góp.
Sẽ rất thú vị để xem cuộc vận động này sẽ dẫn đến cái gì.
Theo tôi, tất cả những điều này chỉ ra ý tưởng rằng tri thức học thuật là cái gì đó được kiểm soát bởi một thiểu số đặc quyền thông qua các cánh cửa mà họ canh gác sẽ ngày càng khó khăn để duy trì trong những năm sắp tới.
Vậy nếu bạn là một người gác cửa của tri thức, bạn sẽ làm gì? Liệu bạn có nên từ bỏ cánh cửa và cố gắng tồn tại trong một thế giới mà việc sáng tạo ra tri thức đang được dân chủ hóa? Liệu bạn có nên tiếp tục gác cánh cửa trong một thế giới mà ở đó các cánh cửa đang ngày càng bị công phá và trở thành thứ yếu/ ít quan trọng?
Hoặc có thể sẽ có các lựa chọn khác?
(Vũ Đức Liêm dịch)
Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/05/27/gatekeeping-historical-knowledge-in-the-digital-age/

Nguồn bản dịch: https://www.facebook.com/nguyen15581885/posts/523265691060529

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: