Hiển thị Đạo giáo triều Trần ở Việt Nam

6 Jun

Hiển thị Đạo giáo triều Trần ở Việt Nam

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Tôi đang đọc một cuốn sách có tên Máy tính, Hiển thị và Lịch sử: Cách thức công nghệ mới sẽ biến đổi hiểu biết về quá khứ của chúng ta (Computers, Visualization, and History: How New Technology Will Transform Our Understanding of the Pastcủa  David J. Staley. Đây là cách tóm tắt cuốn sách trên bìa sau của nó:

Trong hàng trăm năm, các sử gia đã sử dụng văn xuôi – tự sự để nghiên cứu lịch sử. Điều này sẽ thay đổi nhờ vào công nghệ mới, học thuật số, và “sự hiển thị” vi tính hoá. Bản thân văn bản có những giới hạn rõ ràng: dùng quá nhiều từ ngữ – ý nghĩa và sự liên kết của chúng – định hình và giới hạn cách các sử gia nghĩ và trao đổi ý tưởng. Sự phát triển của máy tính đang thay đổi triệt để cách nhân loại tiếp nhận và xử lí thông tin. Các môi trường số và thực tại ảo đang bổ sung chiều thứ ba cho truyền thông và tạo ra một ngôn ngữ hiển thị mới”.

Image

Ngôn ngữ hiển thị về quá khứ mới mẻ này, giờ đây, đang được tạo ra bằng nhiều cách thức.  Tom Chandler ở Đại học Monash, chẳng hạn, đang phát triển những trình hiện 3D về đế chế Angkor, và đang nỗ lực để làm như vậy một cách chính xác nhất có thể, bằng cách dựa vào, ví như, công trình của các nhà khảo cổ học để xác định chiều cao của người thời đó, và bằng cách dựa vào những văn bản, văn bia và bích hoạ để xác định xem họ phục sức thế nào.

Trong khi đó, những người khác, đã cố gắng tái tạo chính xác cái mà các phi công Nhật, những người đã ném bom Trân Châu cảng, đã nhìn thấy buổi sáng hôm ấy, bằng cách xác định chính xác diện mạo địa hình đúng lúc bấy giờ, rồi vị trí của mặt trời, tình trạng ánh sáng mặt trời,v.v…

Trong khi những kiểu hiển thị đó là những nỗ lực để xem xét diện mạo thế giới thực trong những thời điểm khác nhau, thì các học giả khác đang cố gắng để hiển thị những thông tin hay dữ liệu. Khi chúng ta có một số lượng lớn dữ liệu hay thông tin mà chúng ta muốn nó trở nên có ý nghĩa, những cách tìm tòi để hiển thị các thông tin hay dữ liệu đó là một cách để biến mong muốn đó thành hiện thực.

Gần đây tôi đang nghĩ rằng các cách tìm tòi để hiển thị những gì mà chúng ta “biết” về lịch sử Việt Nam là một cách tốt cho chúng ta để kiểm tra tri thức của mình. Chẳng hạn, như hiểu biết của chúng ta về Đạo giáo.

Thỉnh thoảng tôi nghe người ta bàn về “Đạo giáo triều Trần” hay “Đạo giáo trong thời Lý Trần”,v.v… Vậy, chúng ta thực sự biết gì về Đạo giáo trong suốt giai đoạn nhà Trần nắm quyền?

Chúng ta biết rằng, trong một số dịp vị Hoàng đế [triều Trần] đội một cái mũ bắt nguồn từ Đạo giáo. Chúng ta biết rằng có những thuật sĩ của Đạo giáo đã tiến hành cầu mưa. Chúng ta biết rằng có ít nhất một Đạo sĩ đến từ Phúc Kiến và ẩn cư trong một hang động. Và … đó là tất cả những gì chúng ta biết (dĩ nhiên, tôi đang phóng đại sự việc ở một mức độ nào đó).

Nếu chúng ta nghĩ ngay về tình trạng hạn chế thông tin của mình, chúng ta hẳn có thể cảm thấy khó khăn thế nào khi nói về “Đạo giáo” ở thời Trần, nhưng nếu chúng ta có một cách để hiển thị điều này, thì tôi nghĩa luận điểm đó sẽ còn sáng rõ hơn.

Chẳng hạn, nếu chúng ta có thể tìm cách lấy trong Đại Việt sử kí toàn thư những ví dụ ở thời Trần có liên hệ với các sinh hoạt mà chúng ta gắn nó với “Nho giáo”, “Phật giáo” và “Đạo giáo”, và rồi hiển thị những thông tin đó, chúng ta sẽ thấy gì?

Tôi đoán rằng chúng ta sẽ nhận ra khi chúng ta bàn về “Đạo giáo triều Trần”, chúng ta thực sự đưa ra ý tưởng/khái niệm đó dựa trên những thông tin rất ít ỏi.

Thay vào việc có những sự truyền dạy hay truyền thống hoặc tổ chức mà chúng ta có thể mệnh danh là “Đạo giáo”, điều chúng ta sẽ nhận ra là: tất cả những gì chúng ta biết chỉ là vị Hoàng đế đội một cái mũ, ai đó cầu mưa, và có một vị nào đó sống trong một hang động. Chúng ta có thể gọi đó là “Đạo giáo triều Trần” chăng?

Một lần nữa, ở đây tôi đang phóng đại sự việc một chút, nhưng luận điểm của tôi muốn nói là: nhiều thứ chúng ta nói về quá khứ có lẽ sẽ hết vị nếu chúng ta có thể hiển thị những điều mà những từ ngữ chúng ta đang nói biểu thị. Bởi vì những điều chúng ta nói, và thông tin mà chúng ta dựa vào đó để đưa ra những nhận định, thường khá khác nhau.

Nếu chúng ta cố gắng hiển thị những điều chúng ta bàn bạc, tôi nghĩ chúng ta sẽ “thấy” điều này, vừa về mặt thị giác vừa về mặt nhận thức.

 

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/06/06/visualizing-daoism-in-tran-dynasty-vietnam/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: