LỊCH SỬ VIỆT NAM MỚI

9 Jun

LỊCH SỬ VIỆT NAM MỚI
By Le Minh Khai
Vài ngày trước đây, ai đó đã đề cập với tôi về một cuốn sách lịch sử khái lược mới có tên “Lịch sử Việt Nam mới” của Keith Taylor mà giờ đây đã được đưa vào danh mục của Amazon, và sẽ sớm được tung ra thị trường.
Tôi đã lên mạng và có thể đọc được một vài phần trên Amazon, vài phần khác trên Google Books. Trong phần giới thiệu, Taylor có một mục gọi là “Vantage” (Điểm nhìn, trang 2-4) và đây thực sự là một phần tuyệt vời.
Tôi muốn dẫn ra đây một vài điểm ông ấy lập luận trong phần trên mà tôi cho là thực sự quan trọng.
Taylor mở đầu mục này bằng cách nói rằng “các học giả Việt Nam đã nỗ lực cho một dự án về bản sắc dân tộc trải dài về quá khứ xa nhất có thể. Trong thời kỳ hiện đại, điều đó đã trở thành phổ biến khi thừa nhận lịch sử quốc gia trải dài 4000 năm từ các niên đại và hiện vật khảo cổ học được tập hợp và phân loại trong nền văn hóa Phùng Nguyên.”
Ông ấy sau đó lưu ý rằng “nhiều học giả Việt Nam sẵn sàng vẽ nên sự tiếp nối (của lịch sử-ND) và thậm chí là sự phát triển của ngôn ngữ và nhân chủng từ Phùng Nguyên đến Việt Nam hiện đại. Tuy nhiên, thiên hướng này thúc đẩy việc sử dụng các bằng chứng/tư liệu một cách đầy nhiều huyệt.
Taylor tiếp tục nói rằng việc tiến hành các nghiên cứu để truy nguyên về nguồn gốc là phổ biến đối với nhiều dân tộc trên thế giới trong lịch sử. Trong trường hợp người Việt Nam, một số cá nhân ở triều đình nhà Trần và Lê đã tham dự vào quá trình này.
Taylor giải thích rằng “họ đã làm như thế không chỉ bằng cách lựa chọn từ các tư liệu cổ điển Trung Hoa nói về những người mà họ nghĩ là tổ tiên xa xưa của mình, mà còn tạo ra “lịch sử phương nam” của chính mình để song hành và đối chọi với lịch sử của đế chế phương bắc.
Nỗ lực này giúp tưởng tượng ra nguồn gốc của họ và giúp kết nối với quá khứ tưởng tượng, điều mà theo Taylor (nhưng tôi chắc chắn đồng ý với ông ấy), “là phương thức của sự tự thừa nhận chứ không phải là các nỗ lực học thuật”. Một cách đơn giản, điều (tôi nghĩ) Taylor đang đề cập ở đây là các học giả trong cung đình nhà Trần và Lê tạo ra lịch sử về quá khứ không phải vì chúng đúng mà là ví nguyên nhân chính trị (và cũng có thể vì lí do cá nhân).
Taylor sau đó nói về vai trò của các sử gia và điều mà các sử gia có thể nói về quá khứ của Việt Nam. Ông đề cập, ví dụ, rằng, “tôi tin rằng thách thức đối với sử học đó là nhìn vào những gì còn tồn tại của quá khứ trong sự tương tác với các chủ nhân đương thời của nó, chứ không phải là bằng chứng về những người được coi là tổ tiên của những người ngày hôm nay”.
Sau đó, khái quát lại trong một câu bài báo mà ông viết năm 1998, “Surface Orientations in Vietnam: Beyond Histories of Nation and Region,” Taylor nói rằng “Quá khứ của Việt Nam không cho thấy một logic nội tại để dẫn đến sự phát triển tới thời hiện tại”.
Thay vào đó, ông nói rằng, “lịch sử Việt Nam là một khái niệm phù hợp để mô tả về một số khía cạnh của quá khứ. Điều tạo cho “lịch sử” này là của “Việt Nam”, đó là các sự kiện mà nó bao hàm diễn ra ở nơi mà ngày nay chúng ta gọi là dân tộc Việt Nam và một số phiên bản (lịch sử) đã được giảng dạy như là ký ức chung qua nhiều thế hệ những người nói tiếng Việt, vì thế, hình thành nên ấn tượng về một cái chung mà mình thuộc về/ sở hữu”.
“Cảm giác về sự sử hữu” đó, tôi đã lập luận trong blog này là một ngăn trở đối với công tác học thuật. Một khi ai đó nhìn lịch sử như là “lịch sử của ta/ chúng ta” thì nó sẽ trở nên rất khó khăn để duy trì (việc nhận thức -ND) hoàn toàn bằng lí trí (khách quan-ND) và giữ cho nó tính học thuât khách quan.
Tuy nhiên, Taylor đã rất rõ ràng khi tách mình ra khỏi cảm xúc đối với chủ để mà ông nghiên cứu. Ông nói rằng “tôi thấy Việt Nam trong quá khứ thú vị không phải vì nó thuộc về Việt Nam mà là ở chỗ, làm thế nào một xã hội được tổ chức và cai trị trong nhiều thế kỷ ở bên rìa của một đến chế.”
Cuối cùng, ông ấy chú ý rằng “Lịch sử Việt Nam như chúng ta biết ngày nay không thể tồn tại nếu như không có lịch sử Trung Hoa. Cách thức lịch sử Việt Nam trùng lấp và tách biệt với lịch sử Trung Hoa mô tả một ví dụ về tổ chức và quản lí xã hội trong phạm vi quỹ đạo của văn minh Trung Hoa mà có thể so sánh với lịch sử Triều Tiên và Nhật Bản.”.
Cùng lúc, ông ấy chỉ ra rằng ở các thế kỷ 11-14, Đại Việt tồn tại song hành với các vương quốc Đông Nam Á khác (Angkor và Pagan) và vì thế, chúng ta có thể so sánh với các thể chế này.
Cụ thể hơn, tôi nghĩ điều Taylor lập luận ở đây là, ở góc độ nào đó ta có thể so sánh nỗ lực của các chính quyền Đại Việt, Pagan và Angkor để kiểm soát và tổ chức dân cư. Điều mà ông ấy dường như chưa hề đề cập đến đó là “tính chất Đông Nam Á của văn hóa Đại Việt” và sự đối sánh với Angkor và Pagan.
Đối với bất cứ ai đã đọc công trình năm 1983 của Taylor, The Birth of Vietnam, hiển nhiên là một vài khía cạnh mà ông đề cập trong mục “Vantage” đã thay đổi theo thời gian. Cuốn sách này là sự phản ánh hàng thập kỷ của lao động và suy nghĩ, và nếu những trang mở đầu này là chỉ dấu cho phần còn lại, hơn 700 trang sách đang được mong đợi, chúng ta, người đọc sẽ được đền đáp xứng đáng.
Ở trang Amazon, có một lời tán dương bởi Shawn McHale nói rằng, “Cuốn sách này là một dấu mốc của học thuât, sản phẩm tâm huyết của Keith trong bốn thập kỷ tập trung và miệt mài gắn bó với Việt Nam. Không hề có một cuốn sách nào như thế”, và một nhận xét khác của Peter Zinoman nói rằng “Trang nhã, uyên bác và toàn diện một cách đáng ngạc nhiên, A New History of the Vietnamese, xét trên nhiều khía cạnh, là công trình tinh túy nhất về một khảo sát khái quát đối với lịch sử Việt Nam từng được công bố bằng bất cứ ngôn ngữ nào.”
(Vũ Đức Liêm dịch, June 9, 2013)
http://leminhkhai.wordpress.com/2013/06/01/a-new-vietnamese-history/

Nguồn bản dịch: https://www.facebook.com/nguyen15581885/posts/529364513783980

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: