Việc phê bình các chuyên khảo, Bách khoa thư và Luận án

16 Jun

Việc phê bình các chuyên khảo, Bách khoa thư và Luận án

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

 

Tôi vừa ở vào hoàn cảnh ngỡ ngàng trước những gì tôi thấy là hiểu biết gần như bách khoa của nhiều học giả Việt Nam về các học giả Việt Nam khác. Người ta có thể nói cho bạn chính xác ai đã công bố cái gì, năm nào, và với nhà xuất bản nào,…

Ở một số nước phương Tây, các học giả phải biết về công trình của các học giả đồng nghiệp. Nhưng có nhiều học giả không thể nói với bạn về năm xuất bản của một cuốn sách (mặc dù họ thường có thể nhớ khoảng thời gian đại thể), và người ta có thể không nhớ tiêu đề chính xác hoặc nhà xuất bản nào đã xuất bản nó. Nhưng điều người ta sẽ nhớ, là lập luận mà tác giả đưa ra, và liệu tác giả có thành công hay không khi đưa ra lập luận của mình.

Tôi đang nghĩ về điều này khi tôi đọc một số bài điểm sách mà một số học giả Việt Nam viết về các công trình của các học giả Việt Nam khác. Không có bài điểm sách nào mà ở đó tôi có thể tìm thấy ai đó bàn về lập luận của tác giả cuốn sách. Thay vào đó, những gì tôi thấy là những người điểm sách phê bình những chi tiết trong các cuốn sách (và bằng sự mở rộng, người ấy ngụ ý rằng những cuốn sách đó không tốt).

Nếu một tác giả đưa ra một lập luận trong một cuốn sách, có thể tác giả đã mắc sai lầm ở một vài chi tiết nào đó, nhưng lập luận vẫn đứng vững. Những lỗi chi tiết chỉ trở thành một vấn đề thực sự khi chúng xói mòn lập luận.

Dĩ nhiên, chúng ta muốn đọc những cuốn sách không mắc lỗi. Nhưng điều chúng ta thực sự muốn xem là những cuốn sách đưa ra một dạng luận điểm nào đó, đẩy một kiểu luận điểm nào đó tiến lên phía trước, nhờ vậy chúng ta có thể đạt được sự hiểu biết tốt hơn về quá khứ. Điều đó có thể được thực hiện thành công dù với vài chi tiết lỗi (khi và chỉ khi những lỗi đó không làm suy yếu toàn bộ lập luận).

Phải nói là, tôi đoán có một dạng sách mà chúng ta không muốn thấy lỗi nào trong đó, và đó là một công trình tham khảo như một cuốn bách khoa thư chẳng hạn. Ý tưởng đằng sau một cuốn bách khoa thư là: nó được cho là đáng tin cậy 100% (tất nhiên thực tế chưa hẳn như vậy…), và nó là một công trình mà chúng ta có tin cậy ở tính chính xác.

Về mặt cá nhân, tôi không thích đọc những gì tôi biết rồi. Tôi thích đọc những chuyên khảo (tức những cuốn sách chuyên môn hoá) trong đó đưa ra một lập luận mới, ngay cả khi chúng có một số chi tiết lỗi. Lập luận là điều thú vị. Ai quan tâm đến những chi tiết (khi những lỗi trong các chi tiết đó không làm suy yếu lập luận) cơ chứ?

Ít tháng trước, tôi bắt đầu biết về website này, ở đó có “những bài điểm thân thiện, không chỉ trích các luận án được bảo vệ gần đây”. Ý tưởng đằng sau đó là để cho người ta bàn bạc về những luận án mà không bị phủ định, và để chỉ ra luận điểm cơ bản của một luận án, vị trí nó đạt được trong lịch sử vấn đề nó nghiên cứu, cũng như đóng góp của nó lĩnh vực của mình.

Tôi nghĩ rằng đây là một khái niệm thú vị. Tuy nhiên, trên thực tế, có những luận án (và những cuốn sách) không đứng riêng rẽ, và không cung cấp chứng cứ củng cố luận điểm chính của nó. Tôi không chắc liệu có bất kì luận án nào như thế đang được điểm trên trang web này hay không. Nếu có, thì đó là dạng có vấn đề.

Nhưng dù sao, cái hay của trang web này là từ việc đọc các bài điểm sách, ai đó có thể nhận được một cảm giác tốt về những kiểu lập luận mà người ta đang đưa ra trong các lĩnh vực khác nhau ở một thời điểm nhất định. Điều đó rất có giá trị. Càng có giá trị hơn, tôi cho, là việc tìm ra rằng niên đại của dòng thứ ba ở trang 84 [của một luận án?] là không chính xác.

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/05/30/critiquing-monographs-encyclopedias-and-dissertations/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: