Đại Nam Nhất Thống Toàn Đồ và việc vẽ bản đồ sông Mekong

27 Aug

Đại Nam Nhất Thống Toàn Đồ và việc vẽ bản đồ sông Mekong
By Le Minh Khai
Tôi đã đề cập trong một bài post dưới đây về nguồn gốc của Đại Nam Nhất Toàn Đồ. Tôi thấy nó nhiều lần và nó thường được đề cập đề cập với niên đại khoảng 1830s, nhưng tôi chưa bao giờ được biết về nguồn của tấm bản đồ này. Tôi chỉ tìm thấy nó được xuất bản lại trong các công trình khác, như là Nam Bắc Kỳ Hội Đồ.

bando
Cuối cùng tôi quyết định tìm hiểu qua vấn đề này và tìm thất tấm bản đồ này xuất hiện trong một công trình năm 1929, của P.A. Lapique, là A Propos des Iles Paracels. Thêm nữa, ở dưới tấm bản đồ đề cập đến việc nó được dẫn từ Hoàng Việt Địa Dư trong thời Minh Mạng (1830s).
Có nhiều vấn đề với sự xác nhận này, và một số học giả đã lưu ý về nó. Đầu tiên, chúng ta không có bằng chứng về việc Hoàng Việt Địa Dư có chứa có các bản đồ. Thứ hai, một số khái niệm trên bản đồ chỉ được sử dụng ở giai đoạn sau đó. Vì thế, một thảo luận liên quan đến tấm bản đồ này mà tôi đã đọc kết luận rằng tấm bản đồ phải có niên đại khoảng 1854 và 1875.
Tất cả điều này là hợp logic nhưng có một khía cạnh của tấm bản đồ này tôi chưa thấy bất cứ ai đề cập (dù có lẽ ai đó đã đề cập ở đâu đó và tôi chỉ chưa biết).
Đại Nam Nhất Thống Toàn Đồ có sông Mekong chảy qua ở bên phải, và dòng sông này vẫn chưa được khám phá ra đến tận năm 1860s.
Thêm nữa, khi xem xét (công trình mà tôi tin) là ghi chép được xuất bản lần đầu tiên của chuyến thám hiểm: Francis Garnier’s Voyage D’Exploration en Indo-Chine, xuất bản năm 1885, 12 năm sau khi Garnier qua đời. Tôi phát hiện ra rằng không có bản đồ của sông Mekong trong công trình này.
Vì thế điều này khiến tôi tò mò xem tấm bản đồ đầu tiên về sông Mekong xuất hiện khi nào. Tôi vẫn chưa có câu trả lời, nhưng một điều tôi nhận ra là sông Mekong bắt đầu xuất hiện trên bản đồ rất lâu trước khi người ta thực sự hiểu về nó và thực sự có thể “vẽ bản đồ” về nó.
Tấm bản đồ 1764 (Carte des royaumes de Siam, de Tunquin, Pegu, Ava Aracan, &c.) có sông Mekong, nhưng rất không chính xác.
Tấm này từ 1780 (Les Isles Philippines, celle de Formose, Le Sud de La Chine, Les Royaumes de Tunkin. . .) chính xác và thực tế hơn. Nhưng làm thế nào mà điều này diễn ra? Liệu có ai đó đã đến và vẽ bản đồ khu vực này một cách chính xác hơn giữa những năm này?
Và sau đó có một tấm bản đồ năm 1864 (Bản đồ của đế quốc Myanmar bao gồm cả Siam và Cochinchina (Hạ lưu sông Mekong), Tong-king (Bắc Kỳ) và Malaysia. J…). Nó được tạo ra trước khi chuyến thám hiểm của người Pháp ở Sông Mekong diễn ra. Tấm bản đồ mô tả vùng này khá chi tiết và nếu bạn đọc về các ghi chép của cuộc hành trình, những người thám hiểm nhiều lần lúng túng về các địa điểm mà họ đi qua.
Bản đồ của Việt Nam thế kỷ XIX cũng mô tả về Mekong, nhưng không chuẩn xác lắm.
Điều này dẫn chúng ta về Đại nam nhất Thống Toàn Đồ. Điều chắc chắn 100% là tấm bản đồ này của Việt Nam. Thực tê tôi muốn lập luận rằng đó là tấm bản đồ được tập hợp được nhiều nguồn khác nhau bằng cách kết hợp thông tin từ các tấm bản đồ sớm hơn của Việt Nam và bản đồ phương Tây.
Các chi tiết liên quan đến sông Mekong được mô tả là đến từ các bản đồ phương Tây. Và các đường xung quanh các hòn đảo dường như được truyền cảm hứng từ bản đồ phương Tây mà chúng ta không thấy nó ở bất cứ các bản đồ Việt Nam nào khác (như tôi biết).
Điều mà tôi vẫn chưa rõ là liệu Đại Nam Nhất Thống Toàn Đồ, ở góc độ nào đấy, dựa vào một bản đồ phương Tây được tạo ra trước hoặc sau sông Mekong được hoàn toàn khám phá.
Chấp nhận rằng người phương Tây đã vẽ các bản đồ về dòng sông này trước khi nó hoàn toàn được khám phá , nên có thể Đại Nam Nhất Thống Toàn Đồ có thể được tạo ra giữa 1854 và 1875. Thực tế, có những nỗ lực nghiêm túc thực sự trong những năm này nhằm cung cấp thông tin địa lí của vương quốc.
Nếu như đó là điều đã diễn ra, thực tế, thì chúng ta cần phải có sự hoài nghi thực sự về những điều nó mô tả và những điều mà những người vẽ bản đồ này thực sự biết rõ.
Nếu những người phương Tây làm ra tấm bản đồ này mà không thực sự biết rõ về lãnh thổ này, và nếu người Việt Nam sau đó làm ra những bản đồ phần nào dựa theo bản đồ phương Tây… vậy thì ở chừng mực nào đó, liệu những bản đồ này có thực sự mô tả thực tế?

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/08/24/the-dai-nam-nhat-thong-toan-do-and-the-mapping-of-the-mekong/

(Vũ Đức Liêm dịch).

Nguồn bản dịch: https://www.facebook.com/nguyen15581885?fref=ts

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: