“Hán” – người Việt? (Thêm những thảm họa của Quốc ngữ)

23 Sep

“Hán” – người Việt? (Thêm những thảm họa của Quốc ngữ)

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

 

 

Ít năm trước, EFEO có xuất bản một cuốn địa dư cuối thế kỉ XIX, Đồng Khánh địa dư chí. Họ xuất bản hai tập lớn trong đó bao gồm văn bản gốc chữ Hán cổ, cũng như bản dịch tiếng Việt (tôi nghĩ) tiếng anh và tiếng Pháp, và tập 3 bao gồm các bản đồ từ văn bản gốc. Tôi tin rằng họ cũng sẽ sản xuất đĩa CD ROM. Nó là một nguồn tư liệu tuyệt vời. Thật không may những thiên kiến của người Việt đương đại đã để lại dấu ấn của họ trên công trình tuyệt diệu này.

Tôi đang đọc phần viết về Hưng Hóa. Nó dù ít dù nhiều cũng tương ứng với khu vực mà ngày nay được gọi là vùng Tây Bắc. Ở thế kỉ XIX, Hưng Hóa là đất nhà đối với nhiều chủng tộc khác nhau, như Thái, Hoa và Việt.
Image

Trong khi chỉ những người phi-Việt, Đồng Khánh địa dư chí có một chút mơ hồ khi nó có xu hướng gọi những người này là “thổ” (“bản địa”), trong khi đó ngày nay chúng ta có lẽ đã rõ ràng hơn và chỉ định những nhóm dân này bằng các thuật ngữ như Tày, Thái hay Mường.

Ở một chú thích trong bản dịch tiếng Việt của văn bản này, những người cộng tác trong dự án đã khẳng định rằng: “Trước đây, lĩnh vực dân tộc học chưa phát triển. Việc ghi tên các dân tộc ít người chỉ theo thói quen, như [việc dùng các thuật ngữ ] Mán, Lạo,v.v… Người ta cũng thường gọi họ là Thổ.

Rồi họ tiếp tục lưu ý rằng khi nguyên bản dùng thuật ngữ “thổ”, họ sẽ đặt trong ngoặc đơn tên của nhóm dân tộc cụ thể mà theo họ dường như đã sống ở khu vực màm văn bản bàn đến, như “Thổ (Tày)” hay “Thổ (Mường)”.

Image

Đối với người Hoa, trong bản dịch tiếng Việt, họ được gọi là “người Thanh”, tương ứng với cách mà nguyên bản chữ Hán dùng để chỉ họ bằng chữ “Thanh nhân”, một thuật ngữ chỉ dẫn đến một thực tế rằng những người đó đến từ khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của nhà Thanh.

Bản dịch tiếng Việt sau đó gọi “người Việt” sống ở Hưng Hóa thế kỉ XIX bằng thuật ngữ “người Kinh”. Tôi thấy lạ là, khi đọc nhiều văn bản của Việt Nam tiền hiện đại, tôi không nhớ là đã gặp thuật ngữ này. Như tôi được biết, thuật ngữ này chỉ được sử dụng phổ biến khoảng 20-30 năm trở lại đây hay đại loại thế. Vì vậy, tôi quyết định thử xem thuật ngữ gì được sử dụng trong Đồng Khánh địa dư chí. Và khi tôi nhìn vào sự thật, tôi đánh mất hoàn toàn sự kính trọng đối với những người Việt tham gia dự án tái tạo Đồng Khánh địa dư chí tuyệt vời này.

Image

Cách mà “người Việt” được chỉ ở Đồng Khánh dư địa chí là thuật ngữ “Hán” (tức là cùng khái niệm “Hán” mà chúng ta có thể thấy trong “Hoa Hán”). Đối với một học giả, việc đề xuất dịch thuật ngữ này sang tiếng Việt hiện đại là “Kinh” thật đáng hổ thẹn. Bằng việc làm như thế, những cái nhìn của người biên soạn Đồng Khánh dư địa chí đã bị tẩy xóa hoàn toàn. Rõ ràng, thực tế đó hẳn gây lúng túng cho một người Việt hiện nay, từ lâu đã bị lệ thuộc về tinh thần bởi chủ nghĩa dân tộc, khi thấy rằng tổ tiên của mình đã gọi “người Việt” bằng thuật ngữ “Hán”, nhưng đây là một thực tế lịch sử. Việc cố xóa bỏ thực tế này chẳng nói lên điều gì ngoài một thực tế rằng các học giả đương đại ở Việt Nam đang không sẵn sàng tham gia vào học thuật đích thực là “khoa học” và rằng các bản dịch quốc ngữ đã tàn phá quá khứ.

Image

 

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2010/09/22/the-han-vietnamese-more-evils-of-qu%E1%BB%91c-ng%E1%BB%AF/

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: