Sujit Wongthes, các “học giả” Cộng hoà nhân dân Trung Hoa và vấn đề nguồn gốc Thai/Tai

25 Oct

Sujit Wongthes, các “học giả” Cộng hoà nhân dân Trung Hoa và vấn đề nguồn gốc Thai/Tai

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

 

Có 2 từ trong tiếng Anh làm người ta lúng túng – là Tai và Thai. Khái niệm “Tai” được dùng để chỉ một họ ngôn ngữ bao gồm các ngôn ngữ như Tráng, Thái Đen, Lào và Sán. “Thai” chỉ một nhóm người nằm trong một nhóm lớn hơn những người nói ngôn ngữ Tai, những người sống ở nơi mà ngày nay là miền Trung Thái Lan (vâng, bây giờ nó chỉ mọi người bên trong các đường biên giới của nhà nước Thái Lan hiện đại … nhưng thực tế phức tạp hơn thế – chúng ta hãy để sự tranh cãi này vào một dịp khác).

Image

Như tôi đã đề cập ở một bài gần đây, ở đầu thế kỉ XX, có những người phương Tây đi tìm “các chủng tộc” ở Á châu và cố gắng tìm ra xuất xứ của “Tai/Thai”. Các “phát hiện” của những học giả này được khếch trương bởi những người dân tộc chủ nghĩa Thái cuối thập kỉ 1930s và cái xuất hiện là một tự sự về quá khứ nói rằng người Thai (đúng vậy, “T-H-A-I” không phải “T-A-I”) vốn đến từ dãy Altai ở Mông Cổ.

Tự sự này, được tạo ra, là một tự sự kiểu nạn nhân đậm tính dân tộc chủ nghĩa, và nó cho rằng người Thái (vô tội) đã bị ép chạy tị nạn khỏi dãy Altai và rốt cuộc đã thiết lập một vương quốc ở khu vực ngày nay là tỉnh Vân Nam gọi là Nam Chiếu. Tuy nhiên, họ lại bị ép phải chạy khỏi đó, và hướng về phía Nam, nơi họ thiết lập vương quốc Sukhothai.

Như bài viết trước đã chứng minh, những người ở Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (PRC) không vui với tự sự đó, bởi từ góc nhìn của họ, điều này đem lại cho Thái Lan một yêu sách với những phần của tỉnh Vân Nam, và điều đó cần phải bị ngăn chặn, và nó đã bị ngăn chặn. Các học giả PRC (hoặc tôi muốn gọi là những kẻ bồi bút PRC) [gần đây, tác giả đổi lại thành: các học giả PRC có động cơ chính trị – Politically motivated PRC scholars – HQV] đã bác lại yêu sách này.

Tuy nhiên, điều thú vị là các học giả Thái cũng ngăn chặn tự sự này. Tuy vậy, họ làm như thế từ một động lực rất khác. Họ làm vậy từ một động lực “chống chủ nghĩa dân tộc Thái” (hậu hiện đại).

Kết quả là một sự “nhất trí” lạ lùng là “T-H-A-I” không đến từ Nam Chiếu, nhưng sự nhất trí này thực sự dựa trên một sự hiểu nhầm, và nó bỏ qua “T-A-I”.

Có lẽ một cách tốt để minh hoạ cho điều này là phải trích dẫn những điều mà một học giả Thái nổi bật, Ajarn Sujit Wongthes, đã viết về chủ đề này. Tôi sẽ trích dẫn từ một trong những công trình của ông, rồi đưa ra một vài bình luận.

Image

“Người Thái đến từ đâu? Đó là một câu hỏi cũ. Nó hẳn xuất hiện lần đầu ở Thái Lan khoảng 100 năm trước, nhưng tôi chỉ nghe nói về nó 50 năm trước.

Chỉ vài ngày trước, có một số người đã nói với một số người khác, khẳng định rằng vì có bộ phim này hay vở kịch kia nói về việc người Thái từ bỏ chủ quyền của họ nên tôi phải biết những gì tôi đang nói đến.

Để tôi giải thích: niềm tin khởi nguồn là nơi ra đời của người Thái là ở khu vực dãy Altai (ở Mông Cổ), và rằng họ sau đó bị người Trung Hoa tấn công và buộc phải di chuyển rồi thiết lập một cơ sở mới ở Vương quốc Nam Chiếu.

Trong 30 năm qua, Bộ giáo dục đã bác bỏ ý tưởng về dãy Altai này bởi nó thiếu cơ sở, nhưng nõ vẫn được giảng dạy những ngày này rằng người Thái có một quê hương nguồn cội ở Vương quốc Nam Chiếu (ở phần phía Bắc của tỉnh Vân Nam) và rằng rồi họ bị quân đội Hốt Tất Liệt tấn công và phải tự bật rễ khỏi đó và di cư đến Sukhothai, kinh đô đầu tiên của Thái.

Thật xấu hổ là vẫn không có chứng cứ cho thấy người Thái là những người cai trị của vương quốc Nam Chiếu… [có một số thứ khác ở đây, nhưng nó quá cụ thể không cần thiết với mục đích của chúng ta ở đây].

Có những học giả trong một nhóm vốn cố gắng đánh giá thấp câu chuyện Nam Chiếu này và cho quê hương của người Thái nằm ở Chiang Rung [tức là Jinghong] hay Sipsongpanna trước khi họ chuyển tới Sukhothai.

Tuy nhiên, chứng cứ cho điều này lại mâu thuẫn, bởi có chứng cứ cho thấy có những ai đó từ Yonok-Lanna trong quá khứ xa xôi đã di cư [lên phía Bắc] và chiếm lĩnh khu vực Sipsongpanna và thiết lập một cơ sở ở đó, nhưng không từng đi xuống [phía Nam] từ nơi đó.

Vậy thì nó là cái gì mà tôi viết khiến cho người ta cười khi tôi nói rằng người Thái không đến từ đâu cả? Người Thái ở đây, nhưng Giáo sư Nithi Aeusrivongse lại cảnh báo rằng người Thái ở đây và ở đó. Vậy tôi đã cố gắng để lí giải xa hơn rằng người Thái ở đây, ở Đông Nam Á, và rằng [trong bối cảnh đó] có một giới hạn đối với ý nghĩa về bản chất của khái niệm “Thái”.

Từ “Thái” không chỉ một dân tộc/chủng tộc bởi không có cái thứ thuần dân tộc/chủng tộc đó trong thế giới này

Tôi hi vọng tôi dịch đoạn văn này ít nhiều chính xác (me too!). Điều rõ ràng từ đoạn văn này, dù vậy, là Ajarn Sujit Wongthes rõ rõ ràng xem dân tộc/chủng tộ là cái được kiến tạo. Đối với ông, không có cái mà chúng ta có thể gọi là “người Thái” trước thời hiện đại (tức là thế kỉ XIX và XX). Khái niệm “người Thái” là một khái niệm được kiến tạo/tưởng tượng, và sự kiến tạo/tưởng tượng đó xảy ra ở thời hiện đại.

Vậy có phải “người Thái” đã di cư xuống phía Nam từ Nam Chiếu? Dĩ nhiên là không!! Bởi chẳng có “Thái” cho đến trước thời hiện đại.

ajsujit

Một mặt, tôi hoàn toàn đồng ý với Ajarn Sujit Wongthes. Mặt khác, cũng như vậy với tất cả các sử gia (bồi bút của Đảng) ở PRC, những người quan tâm đến vấn đề này. Vậy làm thế nào người ta với những cách tiếp cận và cái nhìn bất đồng như thế lại có thể “nhất trí” với nhau?

Vấn đề là ở chỗ không có một sự nhất trí “học thuật” đích thực. Các học giả PRC có một nhu cầu chính trị khi từ chối những mối liên hệ của “Thai” với các địa điểm trong chủ quyền ngày nay thuộc về PRC, và các học giả tiến bộ như Ajarn Sujit Wongthes có một nhu cầu chống lại chủ nghĩa dân tộc Thai và những sự diễn giải mang tính bản chất luận về quá khứ..

Điều kì lạ là cả hai nhu cầu này đều đạt đến một “sự nhất trí” về vấn đề “người Thái di cư từ Nam Chiếu”, nhưng hai bên không thực sự nhất trí với nhau, bởi họ đang nói bằng hai ngôn ngữ khác nhau.

Theo như tầm hiểu biết của tôi, Ajarn Sujit Wongthes không đọc người Trung Hoa. Tôi cũng biết rằng các học giả PRC nghiên cứu về Nam Chiếu đã cực kì giản đơn trong việc bác bỏ sự hiện diện của “Tai” ở đây. Vậy thì vẫn có một câu hỏi mở. Mối quan hệ giữa “T-A-I” và Nam Chiếu là gì?

Image

(Vẻ thuần khiết đáng yêu của Lưu Diệc Phi trong vai Nam Chiếu công chúa Triệu Linh Nhi (phim Tiên kiếm kỳ hiệp truyện – Vnexpress.net)

1276659_300

(Bức ảnh “nguyên bản” leminhkhai.wordpress.com)

Một chút ít nghiên cứu mà tôi đã hoàn thành gợi ý rằng có một mối quan hệ rất quan trọng. Rốt cuộc, có nhiều nghiên cứu cần phải thực hiện về chủ đề này (Và có lẽ đó là điều mà Ajarn Nithi Aeusrivongse đang nói tới khi ông đề cập đến việc Thai/Tai “ở đây và ở đó”.)

Không có khả năng là Ajarn Sujit Wongthes nhắm 100% vào việc nói về “T-H-A-I”, mà [nói về] Nam Chiếu rốt cuộc là nói về “T-A-I”, và câu chuyện đó vẫn cần được kể.

(Tái bút: Tôi tìm trên google từ “Nanzhao” – Nam Chiếu và ảnh cô gái ở trên xuất hiện. Vậy thì tôi suy nghĩ… tại sao không? Cô ấy cuốn hút người ta nhìn hơn là một tấm bản đồ về một vương quốc cổ… Vì vậy, đó là lí do cô ấy xuất hiện ở đó [tác giả đã remove tấm hình và đoạn PS tôi vừa dịch cách đây ít giây, nhưng theo tôi vẫn cứ nên để lại cho có “tính lịch sử”, nhưng tôi không thể tìm thấy hình cô gái ấy để post lại ở đây nữa, đành lấy tạm bức hình mà tôi cũng dùng google search mà ra trên đây – HQV]. Về công trình của Ajarn Sujit Wongthes mà tôi cố gắng dịch trên kia, văn bản nguồn dẫn dưới đây)

คนไทยมาจากไหน? เป็นคำถามเก่ามาก แรกมีขึ้นในประเทศไทยน่าจะราว 100 ปี แต่เท่าที่ผมได้ยินก็ไม่เกิน 50 ปีมาแล้ว

เมื่อไม่กี่วันมานี้ มีผู้ถามอีกหลายคน อ้างว่าเพราะมีหนังหรือละครเรื่องคนไทยทิ้งแผ่นดิน หรืออะไรทำนองนี้ที่ผมไม่ประสีประสา

ขออธิบายว่าแรกทีเดียวเชื่อว่าแหล่งกำเนิดของคนไทยอยู่บริเวณเทือกเขาอัล ไต(อยู่ในมองโกเลีย)แล้วถูกจีนรุกรานต้องอพยพลงมาตั้งหลักแหล่งใหม่ที่ อาณาจักรน่านเจ้า

ราว 30 ปีมานี้ กระทรวงศึกษาธิการให้ยกเลิกเรื่องเทือกเขาอัลไต เพราะเพ้อเจ้อไม่มีหลักฐาน แต่ยังคงสอนว่าคนไทยมีแหล่งเดิมอยู่อาณาจักรน่านเจ้า(ทางเหนือของมณฑลยู นนาน) แล้วถูกกองทัพกุบไลข่านรุกรานต้องอพยพถอนรากถอนโคนลงมาตั้งสุโขทัย เป็นราชธานีแห่งแรก ทุกวันนี้ยังสอนอย่างนี้

น่าเสียดายที่ไม่เคยมีหลักฐานใดๆบอกว่าคนไทยเป็นเจ้าของอาณาจักรน่านเจ้า แม้ทุกวันนี้ก็ยังไม่เคยพบหลักฐาน ตำราที่“นั่งเทียน”เขียนอย่างนั้นก็เท่ากับ“ขี้ตู่”ไม่มีทางจะคิดเป็นอื่น ได้

มีนักวิชาการกลุ่มหนึ่งพยายามประนีประนอมลดระดับลงจากน่านเจ้า ให้คนไทยมีแหล่งเดิมอยู่ที่เชียงรุ่ง สิบสองพันนา แล้วอพยพลงมาสุโขทัย

แต่หลักฐานและร่องรอยสวนทางกัน เพราะมีพยานว่ามีกลุ่มชนพวกหนึ่งจากโยนก-ล้านนา ยุคดึกดำบรรพ์เคลื่อนย้ายขึ้นไปยึดดินแดนสิบสองพันนา แล้วตั้งหลักแหล่งที่นั่น ไม่เคยมีอพยพลงมา

ผมเขียนอะไรต่อมิอะไรสนุกสนานเฮฮาว่าคนไทยไม่ได้มาจากไหน? เพราะคนไทยอยู่ที่นี่, แต่อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ เตือนว่า คนไทยอยู่ที่นี่ด้วย ที่โน่นด้วย ผมเลยยกมาอธิบายต่อยอดออกไปอีกว่าจะเอายังงั้นก็ได้ คือคนไทยอยู่ที่นี่ ที่อุษาคเนย์ แล้วมีคำจำกัดความ“คนไทย”ไว้ดังนี้

คนไทย โดยทั่วไปหมายถึงคนพูดภาษาไทย, มีวิถีชีวิต, มีทัศนะต่อโลก, มีระบบคุณค่า, มีอุดมการณ์, ตลอดจนมีสำนึกร่วมทางประวัติศาสตร์ไทย ที่มีผลประโยชน์ร่วมกันทางเศรษฐกิจ-การเมือง และสังคม-วัฒนธรรม อยู่ในขอบเขตรัฐไทยอันเป็นประเทศไทยปัจจุบัน

คำว่า “ไทยŽ” ไม่ใช่ชื่อเชื้อชาติ เพราะเชื้อชาติบริสุทธิ์ไม่มีจริงในโลก

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/10/25/sujit-wongthes-prc-scholars-and-the-question-of-thaitai-origins/

Advertisements

One Response to “Sujit Wongthes, các “học giả” Cộng hoà nhân dân Trung Hoa và vấn đề nguồn gốc Thai/Tai”

  1. leminhkhai October 25, 2013 at 3:58 pm #

    Ở đây: http://b.vimeocdn.com/ps/127/665/1276659_300.jpg

    Nhưng không sao, tấm hình ở trên có “tính lịch sử” hơn, là hợp hơn.

    I also changed “PRC Party hacks” to “politically motivated PRC scholars.” That’s a little bit nicer, but in the end it means the same thing – they wrote for political reasons.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: