Một bức thư của vua Midon gửi Tổng thống Mỹ năm 1856

3 Nov

Một bức thư của vua Midon gửi Tổng thống Mỹ năm 1856

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Văn khố quốc gia Hoa Kì đã số hoá một bức thư của vua Burma, Mindon Min, gửi cho tổng thống Hoa Kì năm 1856. Năm đó, Franklin Pierce là tổng thống, nhưng bức thư không đến nơi cho đến năm 1857, khi James Buchanan đã lên đảm nhiệm chức vụ này.

Bức thư được viết bằng tiếng Burma rồi được một nhà truyền đạo dòng Baptist người Mỹ đang làm việc ở Burma tên là Eugenio Kindcaid dịch sang tiếng Anh.

Image

Thật thú vị khi nhìn vào cách vua Mindon tự xưng và nói đến tổng thống Hoa Kì trong bức thư này. Bức thư mở đầu như sau:

Hoàng thượng bệ hạ, vinh quang sáng ngang mặt trời mọc, người cai trị các vương quốc Thu na pa yon te – Ton pa de pa, người đứng đầu tất cả các lãnh địa phương Đông, thủ lĩnh của các thủ lĩnh sống dưới những chiếc ô  vàng, với dòng dõi hoàng tộc Alompra: Cùng các Vương hầu, Đại thần của Triều đình hằng cúi mình trước Hoàng thượng bệ hạ như bông hoa súng quanh chiếc vương miệng, để quản lãnh và trông nom các bộ của Đế chế:

“Gửi lời chào tới Tổng thống và các Đại thần của Nhà nước toạ lạc ở kinh đô Washington, và cai trị nhiều tỉnh rộng lớn ở Lục địa châu Mỹ”

Trước thế kỉ XX, khu vực mà ngày nay chúng ta gọi là “Burma” không phải là một đất nước thống nhất được cai trị bởi một chính quyền trung ương. Thay vào đó, giống như nhiều thể chế tiền hiện đại khác ở châu Á, nó hợp với một kiểu cai trị mà các học giả đã gắn mác là “mandala” (O.W.Wolters) hay một “thể chế dải ngân hà” (Stanley Tambiah) [khái niệm này đã được dùng để chỉ các vương quốc ở Đông Nam Á, nhưng nó chỉ có thể áp dụng được cho “Trung Quốc” và các vương quốc chư hầu của nó].

Trong một thể chế mandala/dải ngân hà như vậy, rìa uy quyền của trung tâm quyền lực có thể chồng lấn lên rìa uy quyền của trung tâm quyền lực khác, và các thể chế nhỏ ở đó có lẽ chấm dứt việc chứng tỏ lòng trung thành của mình với đồng thời cả hai trung tâm quyền lực ấy.

Rốt cuộc, sự sắp đặt này hay thay đổi, khi một thể chế nhỏ nằm ở rìa của một thể chế mandala/ dải ngân hà có thể bứt khỏi ảnh hưởng của trung tâm quyền lực nếu trung tâm quyền lực đó trở nên suy yếu.

Với tất cả điều đó trong tâm trí, đoạn văn mở đầu bức thư của Vua Mindon quả là thú vị, khi nhà vua miêu tả rõ vương quốc của mình bằng những khái niệm ấy. Điều thú vị nữa là ông cũng miêu tả Hợp chủng quốc bằng những khái niệm ấy khi ông đề cập đến một kinh đô nơi mà vị tổng thống và “các đại thần” đang cai trị nhiều tỉnh rộng lớn ở Lục địa châu Mĩ”.

Điểm khác mà tôi thấy thú vị nữa là vua Mindon cho rằng ông là dòng dõi của một “hoàng tộc”. Tất các cả vị thủ lĩnh trong lịch sử đã nỗ lực tự phân biệt họ với người dân họ cai trị. Ngày nay, ở các quốc gia hiện đại, sự phân biệt thường được tạo ra dựa trên trí tuệ và năng lực, nhưng ở các quốc gia tiền hiện đại, có nhiều công cụ giúp phân biệt một vị thủ lĩnh (với dân chúng).

Vua Mindon cũng nói trong bức thư rằng ông khác với người dân ông cai trị. Đây là một kiểu phân biệt mà chủ nghĩa dân tộc cố gắng xoá bỏ, nhưng nó rất quan trọng trong quá khứ. Vua và nữ hoàng không “thuộc về dân chúng/nhân dân”.

Và khái niệm “dân chúng/nhân dân”, với nghĩa là một nhóm cá thể thống nhất, cùng chia sẻ một ngôn ngữ, nền văn hoá,v.v… chung, cũng không hề tồn tại [lúc bấy giờ]. Chúng ta có thể thấy điều này trong bức thư của vua Mindon, khi sau đó ông tuyên bố rằng:

“Bản vương quốc và Nước Mỹ vĩ đại nên chăng cần hình thành một mối giao hảo, có một phần trong chúng ta là khao khát rằng hai Nước vĩ đại, thông qua tất cả các thế hệ tới, sẽ vun trồng những mối quan hệ hữu nghị; và rằng các thương nhân và thường dân cùng mọi tầng lớp [khác] sẽ được hưởng lợi lớn”.

Ông vua xuất thân từ một hoàng tộc cai trị các vương quốc và lãnh địa mà dưới đó là “các thương nhân và dân thường cùng mọi tầng lớp” – đây là một thế giới rất khác với một quốc gia-nhà nước hiện đại, và nó cũng là một thế giới thú vị.

Image

Phần cuối của bức thư như sau:

“Hoàng thượng bệ hạ với tầm vóc, như tầm vóc hoàng tộc của mình, bao trùm lên toàn thể vương quốc, khao khát được điều hành cũng như cổ vũ cho những luật lệ thông thái và hiệu quả như những luật lệ vĩ đại và thông thái nhất đã từng được nghiên cứu và đưa vào thực hiện.

Hoàng thượng bệ hạ hiểu rằng nó luôn luôn là tục lệ của những thủ lĩnh thông thái nhằm quan hệ hữu hảo với các quốc gia khác, và để theo đuổi biện pháp hướng tới tình hữu nghị bất diệt.

Với tư cách một thầy giáo người Mỹ, thầy Eugenio đã đến kinh đô bản quốc mà không gặp trở ngại gì, và ông được phép vào ra cung điện khi ông muốn, và ông cũng được phép trông cậy vào sự ủng hộ của Hoàng gia, ông sẽ có thể trình bày với ngài Tổng thống của Hợp chủng quốc và các đại thần tất cả các chủ đề gắn liền với chính quyền và vương quốc Burmah.

Bản vương quốc và nước Mỹ vĩ đại nên chăng cần hình thành một mối giao hảo, có một phần trong chúng ta là khao khát rằng hai Nước vĩ đại, thông qua tất cả các thế hệ tới, sẽ vun trồng những mối quan hệ hữu nghị; và rằng các thương nhân và thường dân cùng mọi tầng lớp [khác] sẽ được hưởng lợi lớn.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho những đối tượng này, bức Quốc thư này [được chuyển qua] vị thầy giáo, Ông Kincaid [?].

Ông ấy nên chăng được giao nhiệm vụ chuyển bức thư của ngài Tổng thống và các đại thần của Nhà nước [Hoa Kỳ] đến Đế đô Ava cho Hoàng thượng bệ hạ và Triều đình, và nên chăng ngài Tổng thống của Hợp chủng quốc và những Đại thần xung quanh ông có thể nói “hãy để hai nước quan hệ hữu hảo với nhau, để rồi con, cháu chúng ta, và tất cả các thương nhân và mọi tầng lớp nhân dân, có thể, thông qua tất cả các thế hệ, gặt hái được những thuận lợi lớn”: – Nên chăng khi một thông điệp thế này được chuyển đến nơi, nó sẽ được chào đón hân hoan”.

[Bức thư từ Vua và triều Đình Ava gửi đến Tổng thống Hợp chủng quốc, 1856-1857, Văn khố quốc gia, mã: 4718602]

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/10/31/king-mindons-1856-letter-to-the-us-president/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: