Những tiếng nói bị lãng quên trong lịch sử Việt Nam

26 Nov

Những tiếng nói bị lãng quên trong lịch sử Việt Nam

By Le Minh Khai

Người dịch: Hoa Quốc Văn

Học giả trong thế giới nói tiếng Anh thực sự không bắt tay vào nghiên cứu và viết về lịch sử Việt Nam cho đến tận thập kỉ 1960s-1970s. Lúc bấy giờ, Việt Nam đã giành được độc lập từ tay thực dân Pháp, vì vậy điều dễ hiểu là các học giả muốn tìm hiểu xem việc đó diễn ra như thế nào/

Chúng ta có thể thấy điều này trong một công trình thuộc loại sớm của một người như David Marr với Phong trào chống thực dân của người Việt Nam, 1885 -1925 Truyền thống được thử thách, 1920-1925 trong đó dẫn tài liệu về các nhân vật và sự kiện góp phần vào những tình huống rốt cuộc cho phép Việt Nam trở thành độc lập (mặc dù cuốn sách sau của ông Việt Nam năm 1945, đưa ra một bức tranh phức tạp hơn).

Trong khi tất cả những công trình này, và những công trình của nhiều học giả khác về cùng giai đoạn này, cực kì có giá trị, thì chúng đều có xu hướng bỏ qua một tiếng nói quan trọng – tiếng nói của “giới viên chức/quan lại” người Việt.

Tôi nhớ nhiều năm trước dã xem những “truyện tranh chính trị” trên các tạp chí như Phong Hoá vào thập kỉ 1930s trong đó châm biếm các quan lại triều Nguyễn, và tôi ngạc nhiên khi thấy điều này, bởi nó cho tôi thấy rằng: 1) Các quan lại triều Nguyễn vẫn còn quan trọng vào thời điểm ấy và 2) tôi chẳng biết gì về điều này, bởi chúng không được thảo luận chi tiết trong các công trình viết về các nhân vật như của Marr và bất kì ai đã từng viết về lịch sử Việt Nam thế kỉ XX.

Image

Vì vậy nếu các biên tập viên của tờ Phong Hoá không thích các quan lại triều Nguyền, thì tại sao lại như vậy? Việc các quan lại triều Nguyễn làm gì/nói gì lúc bấy giờ là như thế nào? Tôi chẳng biết gì hết.

Tuy nhiên, gần đây, tôi có đọc qua một tờ báo có tên Thanh Nghệ Tịnh tân văn bắt đầu được phát hành năm 1930. Tờ báo này rõ ràng phản ánh quan điểm của các quan lại triều Nguyễn làm việc dưới sự “bảo hộ” của Pháp.

Trong tờ báo này, tôi tìm thấy một tư liệu dài từ một quan chức triều Nguyễn với những lời bình luận sau đây:

“Nước Đại Pháp gần đây đã đưa ra nhiều tri thức có chất lược cho đất Nam ta [Nam Thổ]. Mọi người đều rõ rằng điều này sẽ khiến những người trẻ tuổi đang theo đuổi Tân học có được một quan điểm đúng đắn về chủ nghĩa yêu nước, và họ thực tâm tìm kiếm sự dẫn đường của nước Pháp khiến cho người dân trong nước có thể bước lên con đường văn minh và tiến bộ.

Các quốc gia vĩ đại có các tác giả vĩ đại, các chính trị gia vĩ đại, các nhà nghiên cứu vĩ đại [cách trí gia 格致家, tôi nghĩ thuật ngữ này muốn chỉ “các nhà khoa học”], và các nhà quân sự nổi tiếng thế giới. Nếu nước Đại Nam có thể tiếp bước nước Đại Nam thì sẽ không tổn hại gì đến thanh danh của nó”.

Tờ Thanh Nghệ Tịnh tân văn được phát hành bằng cả tiếng Việt lẫn chữ Hán. Tư liệu trên đây vốn được viết bằng chữ Hán sau đó được dịch sang tiếng Việt.
Điều được thể hiện ở đây là đến tận năm 1930, vẫn có các quan chức triều Nguyễn cảm thấy thoải mái khi viết chữ Hán hơn là viết bằng tiếng Việt.

Image

Nó cũng cho thấy rằng có những tiếng nói trong quá khứ Việt Nam mà các sử gia không xem xét và thảo luận.

Lịch sử Việt Nam hiện đại không hoàn toàn là “sự phản kháng”. Có nhiều người Việt đã “cộng tác”, và sau 1945, những người Việt đó có lẽ có một ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội Việt Nam hơn là những người phản kháng (và bị bắt giữ).

Vì vậy để hiểu xã hội Việt Nam ở thế kỉ XX, chúng ta cần lắng nghe những tiếng nói của những người đã phát ngôn qua các phương tiện như tờ Thanh Nghệ Tịnh tân văn.

ImageImage

Đó là những tiếng nói mà các học giả (cả trong lẫn ngoài Việt Nam) chưa nghe thấy.

[[T]ẩu dịch]

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/11/26/missing-voices-in-vietnamese-history/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: