Các tộc người Indonesia hiện đại và người Việt trung đại

7 May

Các tộc người Indonesia hiện đại và người Việt trung đại

Tác giả: Lê Minh Khải

Người dịch: Hoa Quốc Văn

 

Gần đây tôi bắt đầu đọc cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của Indonesia của Abdoel Moeis. Được viết năm 1928, nó nói về một người đàn ông Minangkabau trẻ tuổi, Hanafi, bị Tây hóa nhiều đến nỗi anh ta từ chối thế giới Minangkabau “truyền thống” nơi anh ta sinh ra.

Image

Anh ta sống ở một thị trấn, Solok, với mẹ mình trong một ngôi nhà kiểu Tây. Ngôi nhà của họ được miêu tả như thế này:

“Mọi thứ của ngôi nhà đều của châu Âu, từ hành lang trước nhà cho đến nhà bếp và phòng tắm. Mẹ của Hanafi không thể cảm thấy như đang ở nhà trong một ngôi nhà như vậy. Giống như phần lớn các phụ nữ quê, bà thích ngồi trên sàn; cái hộp đựng cau, cái ống nhổ, và dụng cụ nấu ăn của bà trong bếp là những vật duy nhất bà thấy thoải mái. Chúng là thế giới của bà.

Nhưng Hanafi ghét thế giới của mẹ mình…

Hanafi nói mỗi khi mẹ anh trải tấm chiếu của bà trên hành lang để chờ đợi những cuộc viếng thăm của bạn bè bà: những người bạn quê, “Mẹ, trong ngôi nhà dài ở Koto Anau, mẹ có thể trải chiếc chiếu của mẹ trên sàn… bất cứ khi nào mẹ muốn, nhưng đây là Solok. Tất cả bạn con đều là người Hà Lan”.

Mẹ Hanafi liền đáp: “Nhưng cái lưng của mẹ đâu khi ngồi trên ghế, chân cũng thế”.

Hanafi đáp lại: “Đó là những gì sai lầm. Đó là những gì sai lầm với dân ta; họ lạc hậu; không bắt kịp thế giới hiện đại, ngồi trên đất như những con trâu. Và món trầu đó; nó quá nhiều”.

Xung đột giữa Hanafi và mẹ anh ta có ý nghĩa đại diện cho những thay đổi lớn hơn đang xảy ra ở Đông Ấn và những vùng lân cận thuộc địa Hà Lan ở đầu thế kỉ XX. Có những người như Hanafi đang thay đổi bản thân qua sự tiếp xúc của họ với người Hà Lan, nhưng còn hơn thế, những người này cũng đang chối bỏ cái thế giới mà họ đã sinh ra.

Sự hòa trộn việc du nhập những cái “ngoại lai” và chối bỏ những cái “bản địa” dẫn đến những sự đổi thay to lớn; cách người ta mặc, ngồi, ăn, suy nghĩ, ngôn ngữ họ nói,v.v…

Khi người ta thay đổi điều này nhiều, họ không còn giống như tổ tiên của họ nữa. Họ trở thành những người mới.

Quá trình này bắt đầu ở đầu thế kỉ XX ở Đông Ấn và những vùng lân cận thuộc Hà Lan và nó vẫn đang tiếp tục ngày hôm nay. “Các tộc người Indonesia” đang được tạo ra từ các nhóm sắc tộc khác nhau, và trải qua thời gian một số nhóm sắc tộc sẽ giảm quy mô và tầm quan trọng rồi bị lề hóa về mặt xã hội.

Nếu chúng ta đến đồng bằng sông Hồng, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ thấy một việc tương tự bắt đầu xảy ra ở đó khoảng 1000 năm trước. Lúc ấy, có những người ngoại quốc mà một số người bản địa tương tác và một nền văn hóa ngoại lai mà một số người bản địa du nhập. Khi họ làm vậy, họ cũng đồng thời chối bỏ thế giới của tổ tiên họ.

Ở những bài viết trước trên blog này tôi đã nói về việc trống đồng Đông Sơn và một nhạc cụ được khắc trên trống đồng, khèn, chưa bao giờ là quan trọng thế nào đối với người Việt. Và hơn nữa, là người Việt gọi những người dùng trống Đồng là “man”.

Đó là bởi người Việt cũng giống như Hanafi. Cách xếp hạng “là người Việt” xuất hiện khi một số người du nhận các thực hành văn hóa ngoại lai và chối bỏ các thực hành văn hóa bản địa. Cũng như Hanafi, lúc đầu đó chỉ là một số ít người làm như thế, nhưng bởi vì họ là giới tinh hoa, nên qua thời gian, các ý tưởng các thực hành văn hóa của họ lan rộng, dần dần tạo ra một “tộc người mới”.

Hanafi vẫn có cùng dòng máu trong mình với những người Minangkabau, nhưng thông qua việc du nhập các lối sống ngoại lai và chối bỏ lối sống địa phương của mình, anh ta đã dần trở thành một cái gì đó khác – tức người Indonesia.

Image

Những người như Đinh Bộ Lĩnh và Ngô Quyền có lẽ cũng có chung dòng máu trong huyết quản với những người thuộc văn hóa Đông Sơn, nhưng bằng việc du nhập các lối sống ngoại lai và chối bỏ lối sống bản địa (bao gồm [việc dùng] trống đồng và khèn), họ dần trở thành cái gì đó khác – tức người Việt.

 

Nguồn: http://leminhkhai.wordpress.com/2013/11/23/modern-indonesians-and-medieval-viet/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: